Kontaktni tragovi tekstilnih vlakana

 

Većina odjevnih i uporabnih predmeta izrađena je od vlakana, pa nije slučajno što su vlakna prisutna u gotovo svim vrstama kaznenih djela te imaju odlučujuću ulogu prilikom utvrđivanja postojanja kaznenog djela i otkrivanju počinitelja.

Tekstilna vlakna zaostaju pri svakom kaznenom djelu gdje je došlo do kontakta između žrtve i počinitelja, njihovog kontakta s mjestom događaja kao i sa sredstvom izvršenja kaznenog djela. Mikrotragovi tekstilnih vlakana vide se isključivo povećalom ili pod mikroskopom te je tek razvojem znanosti i tehnike, a posebno moderne mikroskopije, moguće provoditi njihovo ispitivanje.

Forenzična ispitivanja tragova tekstilnih vlakana bitno se razlikuju od ispitivanja koja se provode u tekstilnoj industriji zbog izuzetno male količine tragova. U tvornicama tekstila raspolaže se s velikom količinom materijala te se ispitivanja uglavnom odnose na kvalitetu, dok se u forenzici od stručnjaka traži da male komadiće tekstila identificiraju s nekim tekstilnim predmetom (najčešće odjevnim predmetom). Vještačenjem se određuje podrijetlo spornog komadića tekstila te vrsta materijala kojem je taj sporni komadić pripadao.

Vlakna - tekstilni materijali

Tekstilnim tvorevinama smatraju se svi predmeti izrađeni od prirodnih i/ili umjetnih vlakana. Vlaknom nazivamo oblik materije koji ima karakterističan izduljen, nitasti oblik, pri čemu odnos debljine i duljine mora biti najmanje 1 : 100 te se može prerađivati u složeniji tekstilni proizvod. Velike razlike u morfologiji te kemijskim i fizikalnim svojstvima pojedinih vlakana pridonose njihovom značenju u forenzici. 

 

Ovisno o izvoru dobivanja vlakna se dijele na:

  • prirodna vlakna u svojem izvornom obliku nalazimo u prirodi, a ovisno o porijeklu dijelimo ih na biljna, životinjska i mineralna;
  • kemijska vlakna su vlakna različitog kemijskog sastava, a dobivaju se preradom prirodnih ili sintetičkih polimera;
  • regenerirana vlakna dobivaju se preradom istrošenih tekstilnih proizvoda, neovisno o tome da li su izrađeni od prirodnih ili kemijskih vlakana.

Upredanjem tisuća kratkih vlakana nastaju dugačke predene pređe. Pređa se dalje prerađuje u tekstilni plošni proizvod (tekstilni materijal) različitim postupcima prerade: tkanjem, pletenjem, čipkanjem i dr. Dobiveni tekstilni materijali se prema postupcima prerade nazivaju tkanine, pletiva, mreže, čipke i sl. 

 

Faze rada prilikom vještačenja tragova tekstilnih vlakana

Izuzimanje mikrotragova i nespornih uzoraka- najpogodnijom metodom izuzimanja, pohranjivanja odnosno fiksiranja mikrotragova tekstilnih vlakana pokazala se prozirna ljepljiva traka koja ne utječe na kemijski sastav i oblik vlakana, a vlakna izuzeta ovom metodom mogu se čuvati duži vremenski period. Osim mikrotragova potrebno je izuzeti i nesporni uzorak tekstilnog predmeta tako da su zastupljene sve boje.

Preliminarno ispitivanje- uključuje pripremu i opis preparata nespornih uzoraka  odjevnih/uporabnih predmeta te izdvajanje relevantnih tekstilnih vlakna sa prozirnih ljepljivih traka pod stereomikroskopom. Ovo ispitivanje upućuje samo na sličnost spornih i nespornih uzoraka.

Komparativno mikroskopsko ispitivanje- viši stupanj diferencijacije tekstilnih vlakana provodi se ispitivanjem na komparativnom mikroskopu uz povećanje do 400x, gdje se istovremeno promatraju sporna i nesporna vlakna. Pri tome vlakna se ispituju u prolaznom svjetlu, prolaznom polariziranom svjetlu te fluorescencijom.

Kemijsko-fizikalno ispitivanje- objektivna analiza tekstilnih vlakana s relativno visokim stupnjem diskriminacije provodi se uređajima koji pružaju mogućnost nedestruktivnih ispitivanja: IRmikrospektrometar kojim utvrđujemo i uspoređujemo kemijski sastav vlakana i UV-VIS mikrospektrofotometar kojim uspoređujemo ton boje spornog/nespornog vlakna.

Mehaničko uklapanje tekstilnih materijala- primjenjuje se za utvrđivanje istovjetnosti spornih i nespornih tekstilnih materijala/fragmenata te njihovo spajanje u jednu cjelinu. Provodi se u slučajevima kad npr. na mjestu izvršenja kaznenog djela zaostane otkinuti dio tekstilnog proizvoda.

 

 

Akreditirana metoda:

  • Ispitivanje tekstilnih vlakana na komparativnom mikroskopu